Crash
2005 yılında Brokeback Mountain delice tartışmalara neden olurken bir şekilde 2000′li yılların klasikleri arasına girdi. Benim de son yıllarda izlediğim en dokunaklı filmlerden biri olan bu iki gay kovboyun hikayesi kimilerinin homofobikliğini aşıp kalplerine dokunurken, kimilerinin ise anlamsız önyargıları sebebiyle eleştiri oklarına maruz kaldı. Nitekim Brokeback Mountain Hollywood’un neredeyse en muhafazakar gruplarından biri olan Akademi’nin de engeline takıldı. Eleştirmenlerin neredeyse hepsi Brokeback Mountain ekibini ödüllere ve övgülere boğarken Akademi tercihini tam da onların tarzında bir film olan Crash‘den yana kullandı. Hala Crash ve Brokeback Mountain arasındaki bu ödül savaşı hararetli tartışmalara neden olmakta. Büyük ihtimalle The Social Network ve The King’s Speech örneği de gelecek yıllarda bu ikilinin arkasından gelecek. Ben de Brokeback Mountain ve The Social Network‘ü diğer iki filme tercih eden topluluktanım. Neden? Aslında nedeni gayet basit. Çünkü ikisi de Crash ve The King’s Speech‘den daha iyi filmler. Yalnız Crash için istisnai birkaç cümle kuracağım galiba. Yıllar sonra izleme şansı bulduğum Crash abartıldığı kadar da kötü bir film değil çünkü.
Paul Haggis aslına bakarsanız çok da yoktan var olmuş bir adam değil. Evet beyazperdede yönetmen olarak deneyimi oldukça kısıtlı. Ama yazar olarak kariyerine baktığınızda belki çok ünlü projeler olmasa da pek çok dizinin altına imzasını atmış. Ki Crash‘den sonra Million Dollar Baby, Letters From Iwo Jima, The Last Kiss, Flags of Our Fathers, Casino Royale ve In the Valley of Elah gibi birbirinden farklı işlere imza atarak senarist kimliğinin sağlam bir temeli olduğunu gösterdi bize.
Crash‘i hem yazıp hem yöneten Paul Haggis senaryoyu Robert Moresco ile birlikte kaleme almış. Konu ise 11 Eylül sonrası bir Amerika dramı diyebiliriz. Güvensizliğin gitgide arttığı, şüpheciliğin tavan yaptığı bir dünyada hatları iyice belirginleşen ırkçılık ve ayrımcılık farklı hayatların kesişmelerine sebep oluyor. Biraz Guillermo Arriaga hikayeleri kıvamında. Her karakter birbirinden bağımsız olmasına rağmen o küçük bağlantıları çıkararak tamamına tek bir resimmiş gibi bakamıyorsunuz. Çok dokunaklı kısımlar mevcut ve hem yönetmen hem de senarist seyirciyi duygusal bağlamda yormaktan çekinmemiş. Bu bir süre sonra samimiyetsizliğe dönüşebilecekken Crash‘in içerisinde öyle güzel kavrulmuş ki karakterler samimiyetsizlikten bahsedecek bir eleştiri getiremiyorsunuz.
Kadro çok iyi… Ki çoğu benim genel olarak sevmediğim isimler. Mesela Don Cheadle pek takdir ettiğim bir isim değildir ama Crash‘de oldukça iyi. Sandra Bullock keşke The Blind Side‘la Oscar alacağına Crash‘le adaylık alsaymış diyorsunuz. Ünlü rapçi Ludacris bile karakterinde sırıtmıyor. Loretta Devine ve William Fichtner kısacık birkaç sahnede yer alırken Terrence Howard ve Matt Dillon kadronun en güçlü performanslarını sergiliyorlar. O sene Hustle & Flow olmasaydı belki Terrence Howard, Crash‘le bile aday olabilirdi. Brendan Fraser yine benim pek haz etmediğim aktörler arasında, o yüzden bir yorum getirmeyeceğim. Ve tabi Ryan Phillippe var. O da aslında iyi bir oyuncu değildir ama kısıtlı sahnelerinin çoğunda görevini yerine getirmiş. Kadın oyuncular arasında ise muhtemelen en takdire şayan oyunculuğu sergileyen Thandie Newton. Siyahi aktrisler arasında bir favori seçmekte zorlandığım için belki Newton‘ı artık favorim olarak gösterebilirim Crash‘den sonra. Jack McGee, Daniel Dae Kim, Jennifer Esposito… O kadar çok tanıdık yüz var ki. Hangi birini saysam bilemiyorum.
Crash 83 yılın belki de en büyük haksızlıklarından birine sahne oldu. Tabi ben yine de Crash‘i izledikten sonra Brokeback Mountain‘le aralarında çok da büyük bir uçurum olmadığını söylemek isterim. Gerçi hala sonuna kadar Brokeback, sonuna kadar Heath Ledger!
[A-]
Oscar Karnesi
*En İyi Film
En İyi Yönetmen
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu (Matt Dillon)
*En İyi Özgün Senaryo
*En İyi Kurgu
En İyi Özgün Şarkı (“In the Deep”)
En iyi erkek oyuncu dalında aday Matt Dillon olacak Damon değil =)
hemen düzelttim.