Bugün lafa hiç değinmediğim bir yerden, filmlerin sürelerinden başlamak istiyorum. Hala bu konuda net bir sayıya ulaşabilmiş değilim. “İdeal bir filmin süresi maksimum ne olmalıdır?” sorusunun cevabı var mı? Yoksa süreyi filmin kalitesi mi belirler? 90 dakikalık komedilerden tutun da 4 saatlik efsanelere kadar pek çok film izliyoruz. Kimi zaman filmin 3 saati geçmesi Lord of the Rings örneğinde olduğu gibi rahatsız etmiyor. Ama mesela Dances with Wolves‘un 4 saatlik versiyonunu izlerken 3 kere ara verme ihtiyacı hissediyorsunuz. Bu biraz filmin akıcılığına da bağlı zannediyorum. Gone with the Wind‘i sırf süresi yüzünden izlemek istemeyen pek çok insan tanıyorum. Kendimden örnek vermek gerekirse, hala Ben-Hur‘un 4 saatini sığdıracak bir zaman dilimi bulamadım. Büyük ihtimalle iki güne bölüp izleyeceğim. Tabi işin enteresanı Ben-Hur‘a burun kıvırmama rağmen kimi zaman günde 3 hatta 4 film izlediğim zamanlar oluyor. Belki bu satırlar biraz anlamsız gelecek ama filmin süresi hakikaten önemli birşey. Birazdan okuyacağınız Lawrence of Arabia‘da ömür törpüsü şeklinde geçen 216 dakikaya sahip ve sırf bu yüzden bile kaybediyor.

David Lean hakikaten efsane bir yönetmen. Teker teker saymaya başladığınızda Lawrence of Arabia haricinde Great Expectations, Oliver Twist, The Bridge on the River Kwai, Doctor Zhivago, A Passage to India gibi birbirinden kült filmlere imza atmış. İngiliz sinemasının bugüne kadar gördüğü en özel isimlerden. Dev prodüksiyonlarla özdeşleşen ismi sayesinde ve tabi çektiği filmlerin toplamda 23 Oscar almasından da olacak Lean her daim en iyiler arasında yer almayı başarmış. En iyilerden ziyade David Lean ses getiren işler çekmeyi seven bir yönetmen. Biraz da başarıdan çok göz boyama mevcut diye düşünüyorum. Bunu bir hakaret olarak algılayabilenler olabilir ama kaçınız Lawrence of Arabia‘nın muhteşem bir senaryoya sahip olduğunu iddia edebilir ki?

T.E. Lawrence’ın seyehatnamesi olarak özetleyebileceğimiz Lawrence of Arabia, Lawrence‘ın anılarından Robert Bolt ve Michael Wilson tarafından beyazperde uyarlanmış. Ama şöyle diyelim, eğer bu hikaye 2000′li yıllarda senaryolaştırılmış olsaydı emin olun 3 filme bölüp iyi para kazanırlardı. Çünkü Lawrence of Arabia‘da her 10 dakikada bir yeni birşeyler oluyor ve bir süre sonra takip etmekte zorlanıyorsunuz. Bir yandan ağır, bir yandan fazlasıyla karmaşık ve tabi gereksiz uzun. Bence filmin en büyük problemi bu. Kusura bakar mısınız bilmem ama Lawrence of Arabia‘nın senaryosunun ödül almaması bile bazı şeyleri anlatıyor.

Peter O’Toole‘u bir gecede ünlü eden film O’Toole‘un harikulade performansı sayesinde izleniyor. Belki o sene Gregory Peck‘in To Kill a Mockingbird‘ü olmasaydı şu an O’Toole Oscarlı bir aktör olabilirdi ki özel ödülleri saymazsak O’Toole 8 adaylık almasına rağmen hala Oscar’ı kazanamadı. Prens Faysal olarak karşımıza çıkan Alec Guinness de fena sayılmaz ama Omar Sharif‘in Şerif Ali performansı çok daha yüksek ve ilgi çekici. Aynı şekilde Jose Ferrer ve Anthony Quinn‘in de adlarını anmakta yarar var. Ama kim neydi, ne değildi diye sorsanız filmi izlememin üzerinden sadece bir hafta geçmesine rağmen doğru düzgün cevap veremem.

Lawrence of Arabia sıkıcı bir film. Sadece yönetmen o kadar iyi, o kadar başarılı ki 216 dakikalık eziyet bir nebze çekilebilir hale geliyor. Oyuncuların performanslarını da göz önüne alırsak benim hiç haz etmediğim tarih sahnesinden bu film izlenmek için önerilebilir. Yalnız notumu da çok düşük vermiyorum görüldüğü üzere. Durumu abartmayalım…

[B-]

Oscar Karnesi
*En İyi Film
*En İyi Yönetmen
En İyi Erkek Oyuncu (Peter O’Toole)
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu (Omar Sharif)
En İyi Uyarlama Senaryo
*En İyi Görüntü Yönetimi – Renkli
*En İyi Kurgu
*En İyi Sanat Yönetimi – Renkli
*En İyi Ses
*En İyi Özgün Müzik

Alec Guinness, Anthony Quinn, David Lean, Jose Ferrer, Lawrence of Arabia, Michael Wilson, Omar Sharif, Peter O'Toole, Robert Bolt, T.E. Lawrence